trefwoorden

actueel
administratieve gebieden
banen
bedrijventerreinen
bergen (-berg, -bergje)
beschermde stadsbeelden
besluiten vanaf 1880
bisschoppen
bouwstenen
broekgronden (-broek)
bruggen en viaducten
bronnen
burgemeesters
buurten
diakritische tekens
dijken
dreven
'dubbele' namen
dwarsstraten
ereburgers
evenementenlocaties
gassen (-gas, -gasje)
gebiedsindeling
gebouwen en bouwwerken
gemeenteraadsleden
havens
heiligen
hoofdwegen
hoven (-hof, -hofje)
inleiding
kadastrale gemeenten
koninklijk huis
korte namen
kroniek
kunstwerken
kwartieren (-kwartier)
laatste besluiten
landgoederen
landschappelijk gebieden
lanen (-laan, -laantje)
lange namen
levende personen
links
markten (-markt)
met dank aan...
militair verleden
ministers
Nobelprijswinnaars
onnatuurlijke dood
oudste straatnamen
paden
parken (-park, -parkje)
plaatsen (-plaats)
plantsoenen
pleinen
poorten (-poort, -poortje)
provinciale wegen
singels
snelle fietsroutes
spellingregels
spoorbanen
stadsdelen
stadsroutes
stations
steden- en vriendschapsbanden
stegen (-steeg, -steegje)
terreinen
toelichting
- diakritische tekens
- gebiedsindeling
- spellingregels
- 'verkeerde' namen
- verkorte schrijfwijzen
- zeven heuvelen
trappen (-trap, -trappen)
Tweede Wereldoorlog
uitwijkroutes
'verkeerde' namen
verkorte schrijfwijzen
vrouwen
water
wethouders
wielrenners
wijken
woonplaatsen
zeven heuvelen
zogenaamde straten
 

spellingregels

Bij het vaststellen van nieuwe namen dient het gemeentebestuur zich aan de wet te houden. De schrijfwijze van de bestaande namen in de gemeente Nijmegen is niet in alle gevallen conform de officiële spelling van de Nederlandse taal:

- Wet voorschriften schrijfwijze Nederlandsche taal, Stb. 1947, H 92 (periode 1 mei 1947 tot 22 februari 2006);
- Koninklijk Besluit van 31 oktober 1953, Stb. 668 (periode 1 september 1955 tot 1 augustus 1996);
- Spellingbesluit, Stb. 1996, 394 (periode 1 augustus 1996 tot 22 februari 2006);
- Spellingwet, Stb. 2006, 66 (vanaf 22 februari 2006);
- Besluit bekendmaking spellingvoorschriften 2005, Stcrt. 2006, 49 (vanaf 1 mei 2006).

In de leidraad die is opgenomen in de bijlage behorende bij artikel 1, onder a, van het Besluit bekendmaking spellingvoorschriften 2005 staat in onderdeel 16.1 onder meer:

"De meeste spellingregels zijn niet van toepassing op eigennamen, die immers worden gekozen en doorgegeven mét een schrijfwijze. We respecteren deze soms afwijkende schrijfwijze van namen op grond van het donorprincipe. Dat geldt ook voor plaats- en straatnamen en voor namen van instellingen en bedrijven. De officiële spelling betreft alleen het gebruik van hoofdletters." (woordenlijst.org)

ongeschreven regels
Hieronder is gepoogd op basis van de vastgestelde namen een overzicht te geven van de ongeschreven Nijmeegse regels en de uitzonderingen hierop.

1. Namen beginnen met een hoofdletter.

Bij een naam die uit meer dan één woord bestaat, beginnen alle woorden met een hoofdletter. Een uitzondering hierop vormen de volgende woorden: de, den, der, het, 't, ten, van, von.

Andere uitzonderingen zijn: 20 septemberplein, da Costastraat, d'Almarasweg, De la Reystraat, Irene Brigade viaduct, Fort Kijk in de Potstraat, Op de set, Op het Spinhuis, 's-Gravensandestraat, sportpark Vossenpels.

De volgende namen beginnen wel met een hoofdletter: De Biezantijn (gebouw), De Boomgaard (buurtnaam), De Geologenstrook, De Grondel (gebouw), De Elten (buurtnaam), De Kamp (wijknaam), De Kampenaar (gebouw), De la Reystraat, De Omloop, De Ontmoeting, De Oversteek, De Ster (gebouw), De Stelt (buurtnaam), De Triangel (gebouw), De Waaijer, De Weem, De Wetstraat, Gebroeders Van Limburgplein, Ten Hoetstraat (?), Ten Katestraat (?), Van Boetbergweg, Van Bronckhorstdreef, Van Cranenborchstraat, Van den Boenhoffstraat, Van der Kempstraat, Van Haapsstraat, Van Schuylenburgweg, Van 't Santstraat.

2. Alle woorden worden voluit geschreven.

Bij een naam die uit meer dan één deel bestaat, worden alle woorden voluit geschreven. Een uitzondering hierop vormen de volgende titels: Dr. (Doctor), Ds. (Dominee), Ir. (Ingenieur), Mgr. (Monseigneur), Mr. (Meester), St. (Sint).

Andere uitzonderingen zijn: Annie M.G. Schmidthof, d'Almarasweg, F.C. Donderslaan, Jacobus van 't Hoffstraat, O.C. Huismanstraat, 's-Gravensandestraat, 't Achterveld, 't Acker (wijknaam), 't Broek (wijknaam), 't Floddertje, 't Hert (gebouw), 't Meertje, 't Zeumke, 't Zeumplankje, van 't Hoffplantsoen, Van 't Santstraat, Willem J. Kolfflaan.

Bisschop, Broeder, Burgemeester, Deken, Dijkgraaf, Dokter, Gebroeders, Generaal, General, Graaf, Kanunnik, Keizer, Minister, Moeder, Pastoor, Pater, Prins, Professor en Vrouwe worden wel voluit geschreven; bij Burg. Hustinxstraat is van deze regel afgeweken.

3. Er worden geen cijfers gebruikt.

Deze regel geldt niet voor de romeinse cijfers in de namen Keizer Hendrik VI-singel en Leo XIII-straat. Andere uitzonderingen zijn: 20 septemberplein, 82e Airborne Divisieviaduct, Plein 1944.

De rangtelwoorden Eerste, Tweede en Derde worden voluit geschreven. De namen van de zogenaamde genummerde straten in de stadsdelen Dukenburg en Lindenholt zijn niet formeel vastgesteld en dus ook niet geregistreerd in de BAG.

4. Voorvoegsels vormen een afzonderlijk woord.

Het voorvoegsel wordt gevolgd door een spatie. Deze regel is echter ondergeschikt aan regel 5. Dat verklaart de schrijfwijze van Graafse Ringpad en Graafse Ringweg enerzijds en Graafsedwarsstraat, Graafsepad en Graafseweg anderzijds.

Veel voorkomende voorvoegsels zijn: Achter, de, Korte, Lange, Nieuwe, Oude, van, voornamen, titels, functies, beroepen. Met de vaststelling van de naam Oudedijk is in 2015 een nieuwe uitzondering toegevoegd.

Bij rangtelwoorden gaat deze regel niet op: Driehuizerweg, Driekoningenweg en Vijfringengas, maar Zes Huizenhof en Twaalf Apostelenweg.

5. Achtervoegsels vormen geen afzonderlijk woord.

Het achtervoegsel maakt deel uit van de naam. Deze regel geldt voor namen die eindigen op -acker, -baan, -berg, -broek, -brug, -dijk, -dreef, -dwarsstraat, -dwarsweg, -gas, -gasje, -gracht, -hof, -hofje, -kamp, -kwartier, -laan, -markt, -pad, -park, -parkje, -passage, -plaats, -plantsoen, -plas, -plein, -poort, -singel, -steeg, -straat, -trappen, -veld, -viaduct, -waard, -weide en -weg.

Uitzonderingen op deze regel zijn: de Meeuwse Acker, de Steekse Acker, Grote Markt, Halve Weg, Irene Brigade viaduct, Lange Baan, Lage Markt, Nieuwe Markt, Nije Veld (wijknaam), 't Acker (wijknaam), 't Broek (wijknaam).

Halvegas, Grotestraat, Nijmeegsebaan en Oudedijk worden wel conform regel 5 aaneengeschreven. Lentse Plas, Oosterhoutse Plas en Zandse Plas worden niet aaneengeschreven.

6. Samenstellingen krijgen geen liggend streepje.

In een samengestelde naam wordt het liggende streepje (koppelteken) achterwege gelaten. Uitzonderingen op deze regel zijn: Annie Romein-Verschoorlaan, Groot-Brittanniëstraat, Keizer Hendrik VI-singel, Laan van Oost-Indië, 's-Gravensandestraat en de namen van een aantal wijken en stadsdelen.

Bij de naam Leo XIIIstraat is in de loop der tijd een spatie tussen XIII en straat ingevoegd in plaats van een streepje. Het ontbreken van een streepje in de niet-vastgestelde naam Maas-Waalkanaal in de Stratenlijst 2003 was kennelijk een verschrijving.

Sinds 1 mei 2006 is het ontbreken van een koppelteken in de volgende samenstellingen niet meer in strijd met de spellingvoorschriften: Barneveldse Beekstraat, Fliertse Beekstraat, Golden Deliciousstraat, Gouden Torrenstraat, Gulden Wagengas, Lunterse Beekstraat, Nijmeegse Kapelstraat, Ooyse Sluispad, Rode Kruislaan.

familienamen

"(...) Tot in de negentiende eeuw werden de 'y' en de 'ij' door elkaar gebruikt naar ieders eigen goeddunken. Een officiële spelling bestond niet. Pas in de tijd van de Bataafse Republiek (1795-1806) werd een nationale spelling ingevoerd (de spelling Siegenbeek, 1804). Daarin kwam de 'y' niet voor. Dat bleef zo toen De Vries en Te Winkel in 1863 hun 'De grondbeginselen der Nederlandsche Spelling' publiceerden, die in 1883 wettelijk werden voorgeschreven. Ook in latere spellingsregels is de 'y' voorbehouden aan woorden van vreemde herkomst. In de meeste akten van de burgerlijke stand schreef men daarom ook in familienaam en voornamen de 'lange ij' met puntjes.

Uit de ondertekening van de akten blijkt dat de leden van de familie zelf in de vorige eeuw meestal nog deze 'ij' gebruikten. In latere tijd gaf men de voorkeur aan de 'y', maar uiteraard deed de overheidsadministratie aan die mode niet mee. Vergissingen daargelaten, hield ieder de namen waarmee hij in zijn geboorteakte was ingeschreven. Slechts bij vonnis van de rechtbank of, in andere gevallen, bij Koninklijk Besluit, kan daarin verandering worden gebracht." (Van Drie e.a. 1988, p. 5)

Voor de schrijfwijze van straatnamen zijn de formele besluiten van het bevoegde gemeentelijke orgaan doorslaggevend, ook als de naam daarin verkeerd gespeld is. Sinds de inwerkingtreding van de Wet basisregistraties adressen en gebouwen op 1 juli 2009 (vanaf 1 juli 2018: Wet basisregistratie adressen en gebouwen) worden deze besluiten als brondocument ingeschreven in de BAG.

 

diakritische tekens

In de woonplaatsen Nijmegen en Lent zijn in totaal 42 namen van openbare ruimten met een of meer diakritische tekens:

a. accent aigu (accent): Aragónstraat, Ávilastraat, Cavaljéweg, Córdobastraat, Cronjéstraat, de Génestetlaan, de Réaumurstraat, Dr. de Blécourtstraat, Gabriel García Márquezstraat (twee accent aigu's), García Lorcastraat, Gilbert Bécaudstraat, Marga Klompélaan, Oscar Carréstraat, Pé Hawinkelsstraat, René Descartesdreef, Zuster Hélènepad;
b. accent grave: Ampèrestraat, Eugène Lückerstraat, Lumièrestraat, Zuster Hélènepad;
c. trema (deelteken): Ariënsstraat, Asturiëstraat, Cantabriëstraat, Castiliëstraat, Cataloniëstraat, Daniël Heinsiuslaan, Daniëlsplein, Daniëlsweg, Dr. Ariënsstraat, Galiciëstraat, Galileïstraat, Groot-Brittanniëstraat, Harriët Freezerlaan, Italiëstraat, Jezuïetenlaan, Jozef Israëlsstraat, Klein Mariënburg, Mariënburg, Mariënboomseweg, Passage Mariënburg, Rafaëlstraat, Slotemaker de Bruïneweg;
d. umlaut (klankwijziging): Heinrich Böllstraat, Eugène Lückerstraat, Röntgenstraat.

geen umlaut: Paul Krugerstraat

 

verkorte schrijfwijzen

In de BAG is ruimte voor 80 alfanumerieke tekens. Voor namen van openbare ruimten van meer dan 24 tekens is een verkorte schrijfwijze opgenomen conform NEN 5825:2002 nl. Volgens het informatiemodel basisregistratie adressen en gebouwen is de verkorte schrijfwijze geen officieel IMBAG-attribuut. Enkele namen zijn vanaf begin 2015 anders verkort.

naam verkorte schrijfwijze
- 82e Airborne Divisieviaduct : 82e A Divisieviaduct
- Annie Romein-Verschoorlaan : Annie Romein-Verschoorln
- Anthonie van Leeuwenhoeklaan : Anthonie v Leeuwenhoekln
- Antoinette van Pinxterenlaan : Antoinette v Pinxterenln
- Bedrijfsterrein Industrieplein : B Industriepl
- Bedrijfsterrein Van Rosenburgweg : B V Rosenburgwg
- Burghardt van den Berghstraat : Burghardt vd Berghstraat
- Dommer van Poldersveldtweg : Dommer v Poldersveldtweg
- Dr. Claas Noorduijnstraat : Dr Claas Noorduijnstraat
- Dr. Hessel Groeneveldstraat : Dr Hessel Groeneveldstr
- Florence Nightingalestraat : Florence Nightingalestr
- Fort Kijk in de Potstraat : Fort Kijk in de Potstr
- Fransen van de Puttestraat : Fransen van de Puttestr
- Gabriel García Márquezstraat : G García Márquezstr
- Gebroeders Van Limburgplein : Gebr Van Limburgplein
- Generaal James Gavinsingel (2x) : Gen James Gavinsingel
- Groen van Prinstererstraat : Groen van Prinstererstr
- Haven- en industrieterrein : Haven- en industrieterr
- Industrieterrein Noordkanaalhaven : Industrieterrein Noordka Ind terr Noordkanaalhvn
- Industrieterrein Oostkanaalhaven : Industrieterrein Oostkan Ind terr Oostkanaalhvn
- Industrieterrein Westkanaaldijk : Industrieterrein Westkan Ind terr Westkanaaldk
- Industrieterrein Winkelsteeg : Industrieterr Winkelstg
- Jacobus van 't Hoffstraat : Jacobus van 't Hoffstr
- Jan Anne Beijerinckstraat : Jan Anne Beijerinckstr
- Jan Dommer van Poldersveldtweg (2x) : J D v Poldersveldtwg
- Johanna de Lestonnacstraat : Johanna de Lestonnacstr
- Kanunnik van Mulicomstraat : Kan van Mulicomstraat
- Kanunnik van de Putstraat : Kan van de Putstraat
- Karel Glastra van Loonstraat : Karel Glastra v Loonstr
- Margaretha van Mechelenweg (2x) : Margaretha v Mechelenweg
- Pastoor van Blitterwijckstraat : Past van Blitterwijckstr
- Pastoor van Soevershemstraat : Past van Soevershemstr
- Professor Asselbergsstraat : Prof Asselbergsstraat
- Professor Bellefroidstraat : Prof Bellefroidstraat
- Professor Cornelissenstraat : Prof Cornelissenstraat
- Professor de Langen Wendelsstraat : Prof d Langen Wendelsstr
- Professor Molkenboerstraat : Prof Molkenboerstraat
- Professor Schillebeeckxplein : Prof Schillebeeckxplein
- Professor Schlichtingstraat : Prof Schlichtingstraat
- Professor Schrijnenstraat : Prof Schrijnenstraat
- Professor Schrijnenstraat : Prof Schrijnenstraat
- Professor van Ginnekenstraat : Prof van Ginnekenstraat
- Professor van Weliestraat : Prof van Weliestraat
- Professor van der Grintenstraat : Prof van der Grintenstr
- Professor van der Heijdenstraat : Prof van der Heijdenstr
- Professor van der Veldenstraat : Prof van der Veldenstr
- Ruys de Beerenbrouckstraat : Ruys de Beerenbrouckstr
- Snouckaert van Schauburgpad : Snouckaert v Schauburgpd
- van der Duyn van Maasdamstraat : vd Duyn van Maasdamstr
- van Sasse van Ysseltstraat : van Sasse van Ysseltstr
- Willem van Arenbergstraat : Willem van Arenbergstr
 

'verkeerde' namen

a. vastgesteld in plaats van
- 82e Airborne Divisieviaduct : 82e Airborne Divisieviaduct
- Achter de Vischmarkt : Achter de Vismarkt
- Ananta Toerstraat : Pramoedyastraat
- Anna Maria Schuurmanpad : Anna Maria van Schurmanpad
- Arminiaanseplaats : Spinthuisplaats
- Beekmansdalscheweg : Beekmansdalseweg
- Berg en Dalscheweg : Berg en Dalseweg
- Bloemendaalscheweg : Bloemendaalseweg
- Boetzelaersborgstraat : Boetselaersborgstraat
- Breedestraat : Bredestraat
- Burg. Hustinxstraat : Burgemeester Hustinxstraat
- d'Almarasweg : D'Almarasweg
- da Costastraat : Da Costastraat
- Daalschedwarsweg : Daalsedwarsweg
- Daalscheweg : Daalseweg
- de Geerkamp (2x) : De Geerkamp / Geerkamp
- de Génestetlaan : De Génestetlaan
- De Geologenstrook : Geologenstrook
- de Gildekamp(2x) : De Gildekamp / Gildekamp
- de Hoefkamp (2x) : De Hoefkamp / Hoefkamp
- de Kluijskamp (2x) : De Kluijskamp / Kluijskamp
- de Meeuwse Acker (2x) : De Meeuwse Acker / Meeuwse Acker
- de Réaumurstraat : De Réaumurstraat
- de Ruyterstraat : De Ruyterstraat
- de Savornin Lohmanstraat : De Savornin Lohmanstraat
- De Spaarpot : De Spaarpot / Spaarpot
- de Steekse Acker (2x) : De Steekse Acker / Steekse Acker
- de Vlotkampweg : De Vlotkampweg / Vlotkampweg
- de Voorstenkamp (2x) : De Voorstenkamp / Voorstenkamp
- de Wellenkamp (2x) : De Wellenkamp / Wellenkamp
- Dokter Huijgenhof : Dr. Huygenhof
- Dr. de Blécourtstraat : Dr. De Blécourtstraat
- Dr. de Visserstraat : Dr. De Visserstraat
- Ds. ter Haarstraat : Ds. Ter Haarstraat
- Fl. Nightingalestraat : Florence Nightingalestraat
- Franscheplaats : Franseplaats
- Franschestraat : Fransestraat
- Gebroeders Van Limburgplein : Gebroeders van Limburgplein
- Gelderschelaan : Gelderselaan
- Graafschedwarsstraat : Graafsedwarsstraat
- Groesbeekschedwarsweg : Groesbeeksedwarsweg
- Grootestraat : Grotestraat
- Hazenkampscheweg : Hazenkampseweg
- Heideparkscheweg : Heideparkseweg
- Heijendaal : Heyendaal
- Hendrik de Bruynstraat : Hermanus de Bruijnstraat
- Heydenrijckstraat : Heijdenrijckstraat / Heydenryckstraat
- Heyestraat : Heijestraat
- Irene Brigade viaduct : Irene Brigadeviaduct
- Johannushof : Johanneshof
- Kanunnik van Osstraat : Kanunnik van Ossstraat
- Koolemans Beynenstraat : Koolemans Beijnenstraat
- Kweekerijweg : Kwekerijweg
- Lankforst : Lankhorst
- Leo XIIIstraat : Leo XIII-straat
- Mariënboomscheweg : Mariënboomseweg
- Mr. van Houtenstraat : Mr. Van Houtenstraat
- Nieuwe Nonnendaalscheweg : Nieuwe Nonnendaalseweg
- Nonnendaalsche Dwarsstraat : Nonnendaalsedwarsstraat
- Ooyse Schependom : Ooijse Schependom
- Ooyse Sluispad : Ooijse Sluispad
- Ooyschedijk : Ooijsedijk
- Oude Ubbergscheweg : Oude Ubbergseweg
- Oude Weurtscheweg : Oude Weurtseweg
- Paddepoelscheweg : Paddepoelseweg
- Pastoor van Soevershemstraat : Pastoor Van Soevershemstraat
- Pater van Meursstraat : Pater Van Meursstraat
- Pastoor van Blitterwijckstraat : Pastoor Van Blitterwijckstraat
- Pastoor van Bommelstraat : Pastoor Van Bommelstraat
- Pastoor van Laakstraat : Pastoor Van Laakstraat
- Pater Eijmardweg : Pater Eymardweg
- Pater van Hooffstraat : Pater Van Hooffstraat
- Pater van Ruthstraat : Pater Van Ruthstraat
- Piet Moeskoppad : Piet Moeskopspad
- Professor De Langen Wendelsstraat : Professor De Langen Wendelsstraat
- Professor van der Grintenstraat : Professor Van der Grintenstraat
- Professor van der Heijdenstraat : Professor Van der Heijdenstraat
- Professor van der Veldenstraat : Professor Van der Veldenstraat
- Professor van Ginnekenstraat : Professor Van Ginnekenstraat
- Professor van Melsenpad : Professor Van Melsenpad
- Professor van Weliestraat : Professor Van Weliestraat
- Reijershofstraat : Reijershof
- Ruys de Beerenbrouckstraat : Ruijs de Beerenbrouckstraat
- 's-Gravensandestraat : 's Gravesandestraat
- Schrouwmolde : Schrauwmalde
- Spinthuisplaats : Arminiaanseplaats
- sportpark Vossenpels : Sportpark Vossenpels
- Steinweglaan : Burgemeester Steinweglaan
- ten Hoetdwarsstraat : Ten Hoetdwarsstraat
- ten Hoetstraat : Ten Hoetstraat
- ten Katestraat : Ten Katestraat
- Thermionpark : Thermion
- van 't Hoffplantsoen : Van 't Hoffplantsoen
- van Apelterenweg : Van Apelterenweg
- Van Batenborchstraat : Van Batenborchstraat
- van Beethovenstraat : Van Beethovenstraat
- van Berchenstraat : Van Berchenstraat
- van Beverwijcklaan : Van Beverwijcklaan
- van Boetzelaerstraat : Van Boetzelaerstraat
- van Broeckhuysenstraat : Van Broeckhuysenstraat / Van Broekhuizenstraat
- van den Havestraat : Van den Havestraat
- van der Brugghenstraat : Van der Brugghenstraat
- van der Duyn van Maasdamstraat : Van der Duyn van Maasdamstraat
- van der Waalspad : Van der Waalspad
- van Diemerbroeckstraat : Van Diemerbroeckstraat
- van Dulckenstraat : Van Dulckenstraat
- van Gentstraat : Van Gentstraat
- Van Goghstraat : Van Goghstraat
- van Goorstraat : Van Goorstraat
- van Heemskerckstraat : Van Heemskerckstraat
- van Heemstraweg : Van Heemstraweg
- van Herveltplaats : Van Herveltplaats
- van Heutszstraat : Van Heutszstraat
- van Hogendorpstraat : Van Hogendorpstraat
- Van Langeveldstraat : Van Langeveltstraat
- van Limburg Stirumstraat : Van Limburg Stirumstraat
- van Lyndenstraat : Van Lyndenstraat
- van Musschenbroekstraat : Van Musschenbroekstraat
- van Nispenstraat : Van Nispenstraat
- van Oldenbarneveltstraat : Van Oldenbarneveltstraat
- van Peltlaan : Van Peltlaan
- van Rosenburgweg : Van Rozenburgweg / Rutgers van Rozenburgweg
- van Schaeck Mathonsingel : Van Schaeck Mathonsingel
- van Schevichavenstraat : Van Schevichavenstraat
- van Slichtenhorststraat : Van Slichtenhorststraat
- van Somerenstraat : Van Somerenstraat
- van Spaenstraat : Van Spaenstraat
- van Trieststraat : Van Trieststraat
- van Welderenstraat : Van Welderenstraat
- Witsenburgschelaan : Witsenburgselaan
- Wouter Reijndersstraat : Wouter Rijndersstraat
b. volksmond vastgesteld
- ANAC-rotonde : Gaziantepplein
- Annastraat : St. Annastraat
- Amstelplein : Amstelstraat
- Beethovenstraat : van Beethovenstraat
- Canisiussingel : St. Canisiussingel
- Daleslaan : Burgemeester Daleslaan
- De Ackerwijken : 't Acker
- de Biezen : Biezen
- De Broekwijken : 't Broek
- De Goffertwijken : Goffert
- De Kampwijken : De Kamp
- Faberplein : Mariënburg
- Genestetlaan : de Génestetlaan
- Hezelpoort : Nieuwe Hezelpoort
- Ien Daleslaan : Burgemeester Daleslaan
- Jacobslaan : St. Jacobslaan
- Koningsdaal : Batavia
- Koningsplein : Koningstraat
- Mauritssingel : Prins Mauritssingel
- Mariënburgpassage : Passage Mariënburg
- Mariënburgplein : Mariënburg
- Molenpoortpassage : Passage Molenpoort
- Ovatonde : Keizer Augustusplein
- Plein '44 : Plein 1944
- Philipsbrug : Dukenburgsebrug
- Stadsbrug : De Oversteek
- Stephanusstraat : St. Stephanusstraat
- Trajanusplein : Keizer Traianusplein
- van Berchemstraat : van Berchenstraat
- van Schaijk Mathonsingel : van Schaeck Mathonsingel
- van Welderingstraat : van Welderenstraat
- Waalsprong : Nijmegen-Noord
- Waterkwartier : Biezen
- Willemskwartier : Nije Veld
- Wolfkuilseweg : Wolfskuilseweg
c. op het verkeerde been gezet
het Bert Haanstrapark, Fons Rademakerspark en Ingmar Bergmanpark in de buurt Zuiderveld in de wijk Ressen zijn geen parken, maar openbare ruimten waarbij het type 'weg' vanwege het achtervoegsel -park is vervangen door het type 'terrein';
het Bospark Neerbosch is geen park, maar een woonbuurt in de wijk Neerbosch-Oost;
de Biezen ligt niet in de wijk Biezen, maar in de wijk Haven- en industrieterrein;
het Dorpspark Hees ligt niet in de wijk Hees, maar in de wijk Heseveld;
de Goffertweg, het Goffertbad en de Goffertboerderij liggen niet in de wijk Goffert, maar in de wijk Nije Veld;
Groot Oosterhout ligt niet in de wijk Oosterhout, maar in de wijk Ressen;
Handelskade is geen straatnaam, maar de naam van van een project in de buurt Waalhavenkwartier in de wijk Biezen;
het Industrieterrein Oosterhout ligt niet in de wijk Oosterhout, maar in de wijk Ressen;
het Mercuriuspark is geen park, maar een deel van het Industrieterrein Noordkanaalhaven in de wijk Haven- en industrieterrein;
de Oosterhoutse Plas ligt niet in de wijk Oosterhout, maar in de wijk Lent in de woonplaats Lent;
de Ooypoort is geen poort, maar een voetgangersburg over 't Meertje;
Park Brakkenstein ligt niet in de wijk Brakkenstein, maar in de wijk Heijendaal;
Park Heyendaal is geen park, maar een woonbuurt in de wijk Heijendaal;
Park Jonkerbosch (Emancipatiebuurt) is geen park, maar een woonbuurt in de wijk Goffert;
- Park Malderborgh is geen park, maar een woningbouwproject in de wijk Hatert;
het Steegherpark is geen park, maar een woonbuurt in de wijk Hatert;
de Tolboekstraat, Tolgeldstraat, Tolgrensstraat, Tolhekstraat, Tolrechtstraat en Tolwachterstraat liggen niet in de wijk Tolhuis, maar in de wijk Staddijk.
 

gebiedsindeling >

"Twee hoofdstraten vormen een assenstelsel, dat de stad al in de 16e eeuw deelt. Elk zogenaamd 'vierdel' krijgt een naam: Broersvierdel, Lieve Vrouwe Vierdel, St. Antonisvierdel en St. Jansvierdel (later worden Voorstad en Nieuwstad met Valkhof toegevoegd). Op het 'kruispunt' van de assen is de Blauwe Steen. Die plek is nu nog aangegeven in het wegdek." (Leseman 2005)

"In de 19e eeuw worden de vier delen aangeduid met een letter. Elk pand in de wijk krijgt een volgnummer. Ook de openbare gebouwen krijgen zo'n nummer. (..)
De grenzen van de vier kwartieren liggen precies in het midden van de straat. De tegenover elkaar staande huizen in die straat liggen dus in een verschillende wijk. De Korte en Lange Burgstraat behoort bij Wijk A en C, de Broerstraat (Broederstraat) en Molenstraat bij A en B, de Groote Markt en Heeselstraat bij B en D, de Gro(o)te Straat bij C en D." (Leseman 2005)

"De gemeente Nijmegen wordt verdeeld in de wijken A, B, C en D, vertegenwoordigende de binnenwijken, terwijl E, F en G de buitenwijken vormen." (Het Schependom van Nijmegen in woord en beeld 1912, p. 116)

1852-1887

Bij de Plaatselijke Verordeningen en Huishoudelijke bepalingen voor de gemeente Nijmegen, vastgesteld bij raadsbesluit d.d. 26 november 1852, staat de verdeling van de gemeente in wijken in Titel 1:

"ART. 1.
De Gemeente Nijmegen – zamengesteld uit de Stad en de Buitenwijken, zijnde de dorpen Hees, Neerbosch en Hatert – wordt verdeeld in zeven wijken, onderscheiden door de letters A, B, C, D, E, F en G." (Raadssignaat 1852)

Vanaf 1852 staat in artikel 2 een omschrijving van de Wijk A, B, C en D ('de stad') en de Wijken E, F en G ('de buitenwijken'). Bij de vaststelling van de Politie-Verordeningen der Gemeente Nijmegen op 24 mei 1867 worden de artikelen 1 en 2 herzien.

"ARTIKEL 1.
De gemeente, bestaande uit stad en buitenwijken, wordt verdeeld in 7 wijken, onderscheiden door de letters A, B, C, D, E, F en G." (Raadssignaat 1867)

In de Algemeene Politie-Verordening der Gemeente Nijmegen, vastgesteld op 29 oktober en 21 december 1875, is de omschrijving van de Wijk A, B, C en D in artikel 2 gewijzigd. Bij de hernieuwde vaststelling van de verordening op 15 oktober 1881 worden de artikelen 1 en 2 ongewijzigd overgenomen, inclusief de op 4 oktober 1879 gewijzigde omschrijving van Wijk A.

1887-1916

Bij de wijziging en vernieuwde vaststelling van de Algemeene Politieverordening voor de Gemeente Nijmegen in 1887 worden de artikelen 1 en 2 samengevoegd. Tot 1916 is er bij de wijkindeling een relatie met de secties van de kadastrale gemeenten die in de verordening worden vermeld:

"ARTIKEL 1.
De Gemeente Nijmegen, bestaande uit de kadastrale gemeenten Nijmegen, Hatert en Neerbosch, wordt verdeeld in 7 wijken, onderscheiden door de letters A, B, C, D, E, F en G. (...)." (Raadssignaat 1887)

In 1903 verhuist de omschrijving van de afzonderlijke wijken weer naar artikel 2 van de verordening. De omschrijving van de Wijk A, B en C wordt in 1915 aangepast in verband met de grenswijziging per 1 januari 1915 tussen de gemeente Nijmegen enerzijds en de gemeenten Ubbergen en Groesbeek anderzijds (Wet van 13 juli 1914, Stb. 303).

1916-1940

Bij de herziening van de verordening in 1916 wordt de wijkindeling in de artikelen 1 en 2 ingrijpend gewijzigd. Sindsdien spelen de secties van de kadastrale gemeenten geen rol meer bij wijkindeling en worden deze niet meer vermeld:

"ARTIKEL 1.
De gemeente Nijmegen wordt verdeeld in 7 wijken, onderscheiden door de letters A, B, C, D, E, F en G." (Gemeenteblad B Nijmegen 1920, nr. 41)

Naast de omschrijving van de afzonderlijke wijken staat in artikel 2 ook de volgende bepaling:

"De wegen, die de grensscheiding vormen tusschen de wijken A en B eenerzijds en de wijken D en G anderzijds, worden gerekend te behooren tot eerstgenoemde wijken. De wegen, die de grens vormen tussen wijk C eenerzijds en de wijken E en G anderzijds worden gerekend te behooren tot laatstgenoemde wijken." (Gemeenteblad B Nijmegen 1920, nr. 41)

Bij de herziening van de verordening in 1932 (Gemeenteblad B Nijmegen 1932, nr. 2) worden de artikelen 1 en 2 niet gewijzigd. In 1939 wordt een nieuwe Nijmeegsche Politieverordening (Gemeenteblad B Nijmegen 1940, nr. 36) vastgesteld die geen bepalingen meer bevat inzake de wijkindeling. Deze verordening treedt op 1 januari 1941 in werking.

1947

Ten behoeve van de 12e Algemene Volkstelling met daaraan verbonden woningtelling wordt in 1947 een geheel nieuwe wijk- en buurtindeling gemaakt:

WIJK 0 (ten oosten van de spoorlijn Nijmegen - Venlo): 00 Benedenstad, 01 Winkelstad, 02 Zeeheldenbuurt, 03 Indische buurt, 04 Julianapark en omgeving, 05 Broerdijkkwartier, 06 Museumkwartier, 07 Kwakkenberg en omgeving Groesbeekseweg, 08 Kopse Hof, 09 Ooyse schependom;
WIJK 1 (ten westen van de spoorlijn Nijmegen - Venlo): 10 Waterkwartier, 11 Wolfskuil, 12 Willemskwartier, 13 Hazenkamp, 14 St. Anna, 15 Heyendaal, 16 Brakkestein;
WIJK 2 (aan weerszijden van het Maas-Waalkanaal): 20 Hees, 21 Neerbos, 22 Goffert, 23 Hatert, 28 Rondom Hees en Neerbos, 29 Ten Westen van het Maas-Waalkanaal.

1956

Voor de Algemene woningtelling 1956 wordt de wijk- en buurtindeling gewijzigd:

WIJK 0 - Nijmegen Oost: 00 Benedenstad, 01 Centrum (Binnenstad), 02 Zeeheldenbuurt, 03 Indonesische buurt, 04 Omgeving Julianapark, 05 Galgeveld, 06 Museumkwartier en Ooysche Schependom, 07 Kwakkenberg en Groesbeekseweg, 08 Groenewoud, 09 Broerdijkkwartier;
WIJK 1 - Nijmegen Zuid: 10 Willemskwartier, 11 Hazenkamp, 12 Goffert, 13 Sint Anna, 14 Hatertse Heide, 15 Hatertseveld, 16 Hatert, 17 Heyendaal en Landgoed Brakkestein, 18 Brakkestein, 19 Duckenburg;
WIJK 2 - Nijmegen West: 20 Waterkwartier, 21 Wolfskuil, 22 Dorp Hees, 23 Heseveld, 24 Dorp Neerbosch, 25 Haven- en Industrieterrein, 26 Neerbosch West.

1960

In 1960 wordt de indeling opnieuw aangepast. De wijk- en buurtindeling voor de 13e Algemene Volkstelling ziet er als volgt uit:

WIJK 0 - Nijmegen-Oost: 00 Benedenstad, 01 Centrum, 02 Bottendaal, 03 Galgenveld, 04 Altrade, 05 Hunnerberg, 06 Hengstdal, 07 Kwakkenberg, 08 Groenewoud, 09 Ooyse Schependom;
WIJK 1 - Nijmegen-Zuid: 10 Nije Veld, 11 Hazenkamp, 12 Goffert, 13 St. Anna, 14 Hatertse Hei, 15 Grootstal, 16 Hatert, 17 Heyendaal, 18 Brakkestein;
WIJK 2 - Nijmegen-West: 20 Biezen, 21 Wolfskuil, 22 Hees, 23 Hese Veld, 24 Neerbosch, 25 Haven- en Industrieterrein;
WIJK 3 - Duckenburg: 30 Duckenburg;
WIJK 4 - Lindenholt: 40 Lindenholt.

De naam Haven- en Industrieterrein wordt vanaf 1960 steeds vaker met één hoofdletter geschreven. De onderverdeling van de voormalige wijk Duckenburg (Dukenburg) wordt op 30 november 1966 door de gemeenteraad vastgesteld. Op 2 januari 1970 schrijven B&W aan de Directeur van de Provinciale Planologische Dienst in Arnhem:

"(...) De op de bijlage vermelde wijken dienen als stadsdelen te worden aangemerkt en de buurten als wijken. Deze aanduidingen zijn sedert kort in Nijmegen in gebruik.
In de naamgeving dienen de volgende wijzigingen te worden aangebracht:
Stadsdeel 3 Groot Dukenburg;
Wijk 09 Ooijse Schependom;
Wijk 10 Nije Veld;
Wijk 18 Brakkenstein;
Wijk 23 Heseveld;
Wijk 37 De Vossen en
Wijk 38 Vogelzang." (B&W, 2 januari 1970)

In het oorspronkelijke voorstel van de hoofdingenieur-directeur d.d. 29 september 1969 liep de nummering van 30 t/m 40, maar wijk 37 Weezenhof werd hieruit geschrapt. Ondanks de mededeling van B&W worden stadsdelen en wijken door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) nog altijd aangeduid als wijken en buurten.

1971

Voor de 14e Algemene Volkstelling in 1971 wordt WIJK 3 - Duckenburg gewijzigd in:

WIJK 3 - Groot-Dukenburg: 30 Tolhuis, 31 Teersveld, 32 Zwanenveld, 33 Meijhorst, 34 Lankforst, 35 Aldenhof, 36 Malvert, 37 de Vossen, 38 Vogelzang, 39 Staddijk.

Behoudens een kleine wijziging van de grens tussen de wijken 22 Hees en 23 Heseveld bij het Sportfondsenbad Nijmegen-West (bouwjaar 1970) wijkt de indeling in 1971 verder niet af van de Algemene Volkstelling 1960. Op 13 mei 1971 worden enkele namen en de nummering in Dukenburg aangepast. De indeling in stadsdelen en wijken wordt ook na 1970 binnen de gemeente nog wijk- en buurtindeling genoemd. De eerste buurnamen in Lindenholt worden op 2 december 1976 door de gemeenteraad vastgesteld; op 3 november 1977 volgt de indeling van het gehele stadsdeel in wijken en buurten.

1984-2006

Een integrale vaststelling van alle wijk- en buurtnamen vindt op 4 april 1984 plaats. Hierbij worden alle eerdere besluiten van de gemeenteraad en B&W inzake de wijk- en buurtindeling van Nijmegen ingetrokken.

Met uitzondering van de stadsdelen Dukenburg en Lindenholt, verschilt de indeling uit 1984 niet wezenlijk van die uit 1960:

a. Nijmegen-Oost: 00 Benedenstad, 01 Centrum, 02 Bottendaal, 03 Galgenveld, 04 Altrade, 05 Hunnerberg, 06 Hengstdal, 07 Kwakkenberg, 08 Groenewoud, 09 Ooyse Schependom;
b. Nijmegen-Zuid: 10 Nije Veld, 11 Hazenkamp, 12 Goffert, 13 St. Anna, 14 Hatertse Hei, 15 Grootstal, 16 Hatert, 17 Heijendaal, 18 Brakkenstein;
c. Nijmegen-West: 20 Biezen, 21 Wolfskuil, 22 Hees, 23 Heseveld, 24 Neerbosch-Oost, 25 Haven- en industrieterrein;
d. Dukenburg: 31 Tolhuis, 32 Zwanenveld, 33 Meijhorst, 34 Lankforst, 35 Aldenhof, 36 Malvert, 37 Weezenhof, 38 Vogelzang, 39 Staddijk;
e. Lindenholt: 40 't Acker, 41 De Kamp, 42 't Broek, 43 't Bos, 47 Westkanaaldijk, 48 Neerbosch-West, 49 Bijsterhuizen.

Op 4 november 1992 wordt de naam van wijk 43 't Bos gewijzigd in Kerkenbos. Door de uitbreiding ten noorden van de Waal krijgt Nijmegen er na 1995 een nieuw stadsdeel en drie nieuwe wijken bij:

f. Waalsprong: 50 Oosterhout Nijmegen, 60 Ressen Nijmegen, 70 Lent Nijmegen.

De wijken in Nijmegen-Noord vallen samen met de drie woonplaatsen waarvan de namen op 18 oktober 1995 door de gemeenteraad zijn vastgesteld. De naam van het stadsdeel Nijmegen-Noord is op 23 augustus 2006 door de gemeenteraad vastgesteld.

wijk- en buurtindeling CBS
Wijk 00 Nijmegen-Oost, met de buurten Benedenstad, Centrum, Bottendaal, Galgenveld, Altrade, Hunnerberg, Hengstdal, Kwakkenberg, Groenewoud, Ooyse Schependom;
Wijk 01 Nijmegen-Zuid, met de buurten Nije Veld, Hazenkamp, Goffert, Sint Anna, Hatertse Hei, Grootstal, Hatert, Heyendaal, Brakkenstein;
Wijk 02 Nijmegen-West, met de buurten Biezen, Wolfskuil, Hees, Heseveld, Neerbosch-Oost, Haven- en industrieterrein;
Wijk 03 Dukenburg, met de buurten Tolhuis, Zwanenveld, Meijhorst, Lankforst, Aldenhof, Malvert, Weezenhof, Vogelzang, Staddijk;
Wijk 04 Lindenholt, met de buurten 't Acker, De Kamp, 't Broek, Kerkenbos, Westkanaaldijk, Neerbosch-West, Bijsterhuizen;
Wijk 05 Nijmegen-Noord, met de buurt Nijmegen-Oosterhout (vanaf 1996);
Wijk 06 Ressen, met de buurt Ressen (vanaf 1997);
Wijk 07 Lent, met de buurt Lent (vanaf 1998).

vanaf 2007

De gemeenteraad heeft op 25 oktober 2006 besloten de indeling van de gemeente Nijmegen in vijf stadsdelen en 41 wijken uit 1984 met ingang van 1 januari 2007 te vervangen door een nieuwe indeling in negen stadsdelen en 44 wijken:

1. Nijmegen-Centrum: 00 Benedenstad, 01 Stadscentrum;
2. Nijmegen-Oost: 02 Bottendaal, 03 Galgenveld, 04 Altrade, 05 Hunnerberg, 06 Hengstdal, 07 Kwakkenberg, 08 Groenewoud, 09 Ooyse Schependom;
3. Nijmegen-Oud-West: 20 Biezen, 21 Wolfskuil;
4. Nijmegen-Nieuw-West: 22 Hees, 23 Heseveld, 24 Neerbosch-Oost, 25 Haven- en industrieterrein;
5. Nijmegen-Midden: 10 Nije Veld, 11 Hazenkamp, 12 Goffert, 13 St. Anna, 17 Heijendaal;
6. Nijmegen-Zuid: 14 Hatertse Hei, 15 Grootstal, 16 Hatert, 18 Brakkenstein;
7. Dukenburg: 31 Tolhuis, 32 Zwanenveld, 33 Meijhorst, 34 Lankforst, 35 Aldenhof, 36 Malvert, 37 Weezenhof, 38 Vogelzang, 39 Staddijk;
8. Lindenholt: 40 't Acker, 41 De Kamp, 42 't Broek, 43 Kerkenbos, 47 Westkanaaldijk, 48 Neerbosch-West, 49 Bijsterhuizen;
9. Nijmegen-Noord: 50 Oosterhout, 60 Ressen, 70 Lent.

In 2009 is de grens tussen de wijken Oosterhout en Ressen aangepast (raadsbesluit d.d. 10 juni 2009, beslispunt 7). Als gevolg van de inwerkingtreding van de Wet basisregistraties adressen en gebouwen op 1 juli 2009 (vanaf 1 juli 2018: Wet basisregistratie adressen en gebouwen) kan onderscheid gemaakt worden tussen het stadsdeel Nijmegen-Noord (openbare ruimte ID 0268300000001613) in de woonplaats Nijmegen en het stadsdeel Nijmegen-Noord (openbare ruimte ID 0268300000001633) in de woonplaats Lent.

wijk- en buurtindeling CBS
Wijk 01 Nijmegen-Centrum, met de buurten Benedenstad, Stadscentrum;
Wijk 02 Nijmegen-Oost, met de buurten Bottendaal, Galgenveld, Altrade, Hunnerberg, Hengstdal, Kwakkenberg, Groenewoud, Ooyse Schependom;
Wijk 03 Nijmegen-Oud-West, met de buurten Biezen, Wolfskuil;
Wijk 04 Nijmegen-Nieuw-West, met de buurten Hees, Heseveld, Neerbosch-Oost, Haven- en industrieterrein;
Wijk 05 Nijmegen-Midden, met de buurten Nije Veld, Hazenkamp, Goffert, St. Anna, Heijendaal;
Wijk 06 Nijmegen-Zuid, met de buurten Hatertse Hei, Grootstal, Hatert, Brakkenstein;
Wijk 07 Dukenburg, met de buurten Tolhuis, Zwanenveld, Meijhorst, Lankforst, Aldenhof, Malvert, Weezenhof, Vogelzang, Staddijk;
Wijk 08 Lindenholt, met de buurten 't Acker, De Kamp, 't Broek, Kerkenbos, Westkanaaldijk, Neerbosch-West, Bijsterhuizen;
Wijk 09 Nijmegen-Noord, met de buurten Oosterhout, Ressen, Lent.
 

zeven heuvelen

Over het aantal en de namen van de heuvels waarop de stad Nijmegen is gebouwd, lopen de meningen uiteen. In NYMEGEN, DE OUDE HOOFDSTAD DER BATAVIEREN (1733) schrijft Arkstée: 'Of zal ik zingen hoe gy zyt / Op Berg (I) en Heuvelen geleegen?' In de voetnoot staan vijf namen vermeld:

"(I) Op Berg en Heuvelen. ) De Stad Nymegen is niet alleen op, maar ook aan het hangen van verscheiden bergen gelegen, zynde de meeste straten hoog opgaande en bergachtig. Ook vindt men 'er verscheyde plaatzen, die met den naam van Berg en Heuvel onderscheyden zyn, als de Klokkenberg, Lindenberg, Hessenberg, Grutberg en de Ganzenheuvel." (Arkstée 1733, p. 214)

Dezelfde vijf namen staan meer dan een halve eeuw later in de nieuwe druk (Arkstée 1788, p. 232), waarin 'Veel vermeerderd en verbeterd' is. In HET GELDERSCH LUSTOORD, waarvan de eerste druk in 1825 verscheen, noemt Ten Hoet alleen de Hunnerberg:

"De stad strekt zich langs den oever der Waal, van het oosten naar het westen in de gedaante van eenen gespannen boog uit, en is, gedeeltelijk op en aan den Hunnerberg, gedeeltelijk op onderscheidene andere heuvelen, gebouwd. Deze heuvelachtige ligging veroorzaakt, dat er in de stad vele schuinsche straten gevonden worden, en dat, Uit de Betuwe gezien, de huizen als het ware boven op elkander schijnen te staan." (Ten Hoet 1826, pp. 6-7)

In het Aardrijkskundig Woordenboek der Nederlanden, vierde tot en met zevende deel (1843-1846), zijn de namen van vijf heuvels opgenomen met de toevoeging: 'een der vijf heuvelen waarop de stad Nijmegen, prov. Gelderland, gebouwd is'. In het achtste deel staat:

"NIJMEGEN,  gem. prov. Gelderland, arr. en kant. Nijmegen (...).
De stad heeft omtrent de gedaante van eenen gespannen boog, en is aan de rivierzijde geheel open, zoodat de huizen slechts ruim eene kaai breedte van den oever staan, en daardoor hij vloeden en ijsgang veel te lijden hebben. Zij wordt verdeeld in de Hooge-stad en de Lage-stad, waarvan de eerste de grootste is en het oostelijke, zuidoosteIijke en middelste gedeelte beslaat. Dit gedeelte ligt op het westelijke uiteinde of de afhelling van den Hunenberg, en vormt vijf heuvels den Hessen- of Heezenberg, de Marienberg, de Gruitberg, de Klokkenberg en den Hunner- of Hoenderberg geheeten, hetwelk oorszaak is, dat men, in het doorwandelen der stad, gedurig moet op- en afklimmen, hetgeen niet zonder ongemak, en, in tijden van vorst niet zonder gevaar van vallen geschieden kan. Het overige der stad is laag, vooral langs de Waal, en dikwijls aan overstrooming blootgesteld." (Van der Aa 1846, deel 8, pp. 215-217)

van vijf naar zeven

Vanaf het midden van de 19e eeuw is er sprake van zeven heuvels. In een bericht in de Provinciale Geldersche en Nijmeegsche Courant van 28 mei 1851 over de oprichting van een gasfabriek wordt het terrein 'de Kat' in verband gebracht met 'de eigenaardige ligging onzer stad op hare zeven heuvelen'. Een verklaring voor de plotselinge toename ontbreekt.

In het weekblad Eigen Haard verschijnt in 1884 een stuk met als titel 'Noviomagum Redivivum'. Pieter Feenstra jr. (1850-1936), die in de periode 1881-1891 doopsgezind predikant in Nijmegen was, beschrijft hierin de stad als volgt:

"Denken we ons de Nederlandsche „stad op zeven heuvelen” als in een halven cirkel zich uitstrekkende langs de Waal, die ten noorden stroomt, dan zijn thans nagenoeg over den geheelen omtrek van dien cirkel de vestingwerken gesloopt en genivelleerd. Midden door het uitgebreide terrein hierdoor verkregen, slingert zich nu, van Waal tot Waal, een weidsche singel, aan de westzijde zachtkens, ten zuiden haast onmerkbaar rijzende, totdat hij aan den oostkant der stad het plateau van den Hunerberg bereikt, waar hij zich in onderscheiden wegen vertakt." (Eigen Haard 1884, nr. 43)

Sinds het midden van de 19e eeuw behoort ook Nijmegen – evenals Rome – tot de steden die gebouwd zouden zijn op zeven heuvels; zie List of cities claimed to be built on seven hills.

bijbehorende namen

In onderstaand overzicht is getracht de zeven heuvels aan de hand van de verschillende namen te rangschikken. De nummering is gebaseerd op de situatie in de 12e eeuw. Bij het Vijfheuvelenplan (1956) vallen de eerste en de zevende heuvel buiten het plangebied.*

namen heuvels openbare ruimten
1. St. Geertruidsbergje, Het Bergje Hunnerberg (gedeelte) Hunnerpark
2. Hofberg Valkhofheuvel Valkhof
3. St. Anthonisberg, Geitenberg Lindenberg St. Anthoniusplaats, Lindenberg
4. Klokkenberg Klokkenberg Klokkenberg
5. St. Jansberg (?) ... Korenmarkt
6. Hundisburg, Honsborch ...
Ganzenheuvel
Grote Markt, St. Stevenskerkhof, Ganzenheuvel(1)
7. Hessenberg, Heezeberg Hessenberg Hessenberg
- Grutberg, Gruisberg Gruitberg(2) Gruitberg
- Mariënberg(3) ... Mariënburg

____________

¹) De straatnaam Ganzenheuvel zou ontleend kunnen zijn aan de aangrenzende heuvel waarop de St. Stevenskerk is gebouwd.
²) Mogelijk was de Gruitberg geen heuvel, maar de plaats waar het gruit werd bewaard.
³) Het is niet erg waarschijnlijk dat er op de plaats van het gelijknamige nonnenklooster een heuvel heeft gelegen.

zie bergen

 

StatCounter